FİDAN DİKİMİ TEKNİĞİ

Dikim zamanı

Ağaçlandırma sahasında yapılacak dikim çalışmaları, vejetasyon döneminin sona erdiği fidanların latent halde bulunduğu Sonbahar (yağışlardan sonra) başlayıp tekrar vejetasyon döneminin başlamadığı erken ilkbahar periyodunda (donlu ve rüzgârlı günler dışında) yapılması uygun olacaktır.

Fidanların Taşınması:

Fidanlıklarda tekniğine uygun olmak üzere sökülecek fidanlar kök tuvaleti ve seleksiyonu yapıldıktan sonra, kökleri yosunla örtülmek suretiyle kanaviçeler ile ambalajlanarak dikim mahalline nakil edilir. Nakil esnasında, fidan ambalajlarının bulunduğu taşıma araçlarına ait kasalar branda ile örtülerek güneşin yakıcı etkisinden ve rüzgârın kurutucu etkisinden korunmalıdır. İmkânlar ölçüsünde fidanlar günlük olarak nakil edilerek, fidanların taze dikilmesine gayret edilmelidir. Fidanların taşıma işi serbest piyasadan yüklenici firmalarca yapılması durumunda, firma yetkilileri uyarılarak taşıma sırasında gereken özeni göstermeleri sağlanmalıdır. Fidan naklinin ihalece yapılacağı düşünülerek, yatırım giderlerinin hesaplanmasından mahalli rayiç esas alınmıştır.

Fidanlıklarda selekte edilen fidanlar 1–2 bini bir arada olmak üzere ve kökleri ıslak yosunla kapatılmak suretiyle ıslak telis balyalar içinde üstü örtülerek en kısa zamanda dikim sahasına nakledilmelidir. Bu fidanlar rüzgâr almayan yerde saklanmalı ve günlük dikilecek miktar çıkartılmalı, dağıtım ve dikim esnasında da aynı tedbirler alınmalıdır. Sahaya ambalajlar içinde getirilen fidanlar (çıplak köklü ibreli fidanlar) 150–200 adet fidanı içerisine alacak ahşap sandıklara, kökleri kıvrılmayacak ve karşılıklı üst üste gelecek şekilde yerleştirilir. Köklerin rutubet kaybını önlemek için, kök kısımları yosunla örtülür. Dikim yapılacak yerlere çıplak köklü ibreli fidanlar, dikim sandıklarıyla taşınır.

Dikim Tekniği;

Dikim çalışmaları vejetasyon döneminin sona erdiği sonbahar-kış aylarında başlayıp tekrar vejetasyon döneminin başladığı ilkbahar aylarında tamamlanmış olmalıdır. 

Dikimler çapa ile yapılacak, dikim sırasında fidanlıklardan itina ile sahaya nakledilen çıplak köklü fidanlarda, köklerin kıvrılmamasına, fidanların kök boğazına kadar derine dikilmesine, aşırı sıkıştırılmamasına özen gösterilecektir. Dikimler çıplak köklü fidanlarda “çukurda kenar dikimi” yöntemi ile gerçekleştirilecek, tamamlamada dikimlerinde de çıplak köklü fidanlar dikilecektir. Gerek ibreli gerekse yapraklı fidanların dikiminde çukurların kazma ile yeterli derinlikte açılması asla ihmal edilmemelidir. Dikim metodu olarak öngörülen çapa ile çukurda kenar dikimi şu şekildedir:

Arazi meyilinin terası kestiği üst orta noktasında kazma ile fidan kök uzunluğuna uygun derinlikte (30–40 cm ) bir kenarı düz ve dik çukur açılır. Dikim işçisi dikim sandığından çıkardığı fidanı bir avuç nemli toprakla fidanın kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde çukurun dik kenarına tutturulur. Bir eli ile fidan köklerini koruyarak diğer elindeki dikim çapası ile nemli üst toprağı çukura doldurur. Daha sonra fidanının üst tarafına geçerek ayağıyla fidan çevresindeki toprağı sıkıştırır. 

Tüplü fidanların dikimi ise; önce çapa veya kürek ile dikilecek tüplü fidanın kök boğazı seviyesine gelecek derinlik ve genişlikte (30cm genişliğinde, 40cm derinliğinde) bir çukur açılır. Tüplü fidan tüpünün alttan 1cm kadar kısmı kök kesimi amacıyla bir bıçak yardımıyla kesilmelidir. Fidan düzgün bir biçimde çukurun ortasına yerleştirilir. Toprak yavaş yavaş çukura doldurulur ve fidan poşeti çıkarılır. Daha sora fidan çukuru tamamen toprakla doldurulur. Ayak ile fidan çevresine basılarak fidan sıkıştırılır.

Aşağıda dikimde dikkat edilmesi gereken hususlar maddeler halinde belirtilmiştir :

a) Dikimlerde mutlaka tutma ve gelişme şansı yüksek olan fidanlar tercih edilmeli, bunun içinde fidanlıklarda   kaliteli fidan yetiştirilmeli, dikime elverişli olmayan fidanlar dikim sahasına g**ürülmek üzere teslim alınmamalıdır

b) Toprağın dikim derinliği olan 30-40 cm.lik kısım, rutubetli ve tavda olacaktır.

c) Fidanlıklardan balya ambalajlı gelen fidanlar Orman Muhafaza Memurları tarafından rüzgâr almayan bir yerde günlük dikilecekleri kadar işçilere dağıtılacak ve bu fidanlar nemli yosun ve telisle sarılmış olarak sandıklara konacaktır.

d) Rüzgârlı, soğuk ve donlu günlerde dikim yapılmayacaktır.

e) Dikim postaları arazinin toprak türü, taşlılık ve toprağın tav durumuna göre ( 1 kazıcı - 3 dikici veya 1 kazıcı - 2 dikici) ayarlanarak ve işçilerin beklemesinden dolayı zaman kaybı önlenecektir.

f) Dikimde kullanılan çukur açma kazması, dikim çapası gibi aletler işe uygun ve bakımlı olacaktır.

g) Dikim çukuru, fidan kök boyundan en az 5 cm. daha derin açılacak ve çukurun fidan tutturulacak kenarı düz ve dik olacaktır.

h) İşçi, çukur kenarına koyduğu sandıktan hafifçe silkeleyerek çıkardığı fidanı, kök boğazı toprak yüzeyine gelecek şekilde bir avuç nemli toprakla çukurun dik kenarına tutturacak ve kökleri sağa sola kaydırmadan dikim çapası ile ve nemli üst toprakla çukuru dolduracaktır. Çukur içine taş, kök, tezek gibi katı materyalin girmesi önlenecektir.

ı) Dikimi takiben işçi fidan köküne zarar vermeden ayakla fidanın çevresini bastırarak toprağı sıkıştıracaktır.

i) Dikimlere yamacın üst kısmından başlayıp dere tabanına doğru devam edilecektir.

j) Dikimler, toprak işlemesinin en derin olduğu, yamaç, yüzeyinin teras yüzeyini kestiği noktada yapılacaktır.

k) Fidanlıktan fidanın sökülmesi ile sahada fidanların dikilmesi arasında zaman çok kısa olacak, bu nedenle hava halleri ve işçi potansiyeline göre fidan planlanması yapılarak mümkün olduğu kadar taze fidan kullanılacaktır.

l) Fidan balyaları serin ve kuytu yerlerde, birbirine değmeyecek şekilde kapalı ve havadar bir yerde saklanacak, gün aşırı alt üst edilecek ve balyalar ıslatılacaktır. Daha uzun süreli saklamak için soğuk hava depolarına konulacaktır.

Fidanlar, fidanlıktan kök budaması ve seleksiyonu yapılarak geldiğinden dikim alanında ayrıca fidan seleksiyonu   yapılmayacaktır